• پوکی استخوان

     

    پوکی استخوان یا استئوپروز طبق تعریف انجمن ملی بهداشت (هیئت ایجاد اتفاق نظر برای پیشگیری از استئوپروز)، یک اختلال اسکلتی است که بیشتر در دوران کهنسالی بروز می‌کند و ویژگی بارز آن کاهش استحکام استخوان بوده و فرد را در معرض خطر شکستگی قرار می‌دهد.  تشخیص استئوپروز معمولاً به دنبال یک شکستگی بالینی حاد یا انجام آزمایش سنجش تراکم استخوان مسجل می‌شود

     

     شایع ترین علل تحلیل بافت های استخوانی

    • سن و جنس
    • رژیم نامناسب غذایی،  کمبود کلسیم و  ویتامین D و ...
    •   شغل
    •   عدم تحرک
    •   الکل و سیگار
    •   منطقه جغرافیایی و عدم دریافت مناسب نور خورشید
    •   تغییرات هورمونی بدن به ویژه پس از دوران یائسگی در بانوان
    •   کمبود هورمون تستوسترون در مردان
    •   بیماری های متابولیک و مزمن مانند دیابت ، بیماری های کلیوی ، بیماری های تیروئید، گوارشی و....
    • بیماری های ژنتیکی
    •  مصرف برخی داروها به ویژه کورتیکواسترویید ها ، داروهای ضد تشنج و ...
    •  عفونت های بافت استخوانی
    •  بیماریهای بدخیم با گرفتاری بافت استخوان و تحلیل بافت استخوانی (Bone Resorbtion ) و به دنبال آن استئوپورزیز یا پوکی استخوان که بروز می کند .

     از پوکی استخوان به عنوان بیماری خفته نیز نام برده می شود چرا که فرسایش و تحلیل بافت استخوانی به کندی و در طول چند سال اتفاق می افتد.  بنابراین، این بیماری خاموش تهدیدی جدی برای سلامت جامعه و به ویژه بانوان می باشد. براساس اعلام رسمی وزارت بهداشت و درمان دومیلیون زن در کشور، در معرض پوکی استخوان و عوارض شکستگی هستند که لازم است برای افزایش آگاهی بانوان اطلاع رسانی کامل تری شود. اگر چه بیماری پوکی استخوان در زنان و مردان شایع است اما در زنان با کاهش میزان هورمون استروژن در سن یائسگی سرعت از دست رفتن و تحلیل بافت استخوانی بیشتر می شود.

     روشهای تشخیص پوکی استخوان و بررسی سلامت بافت استخوانی عبارت است از :

    1.   تکنیک های رادیو گرافی و عکس برداری
    2.   تکنیک های سنجش تراکم استخوان BDM;Bone Densitomety))
    3.   نمونه برداری از بافت استخوان(Bone Biopsy)
    4.   اندازه گیری مارکرهای بیوشیمیایی استخوانی  ( Bone Markers)

    در بین روشهای بالا اندازه گیری مارکرهای بیوشیمیایی استخوانی ( Bone Markers ) شامل مجموعه ای از آزمایش های خون می باشد که به عنوان روش غیر تهاجمی ( Non invasive) و بسیار با ارزش برای تشخیص نارسایی ها و اختلالات بافت استخوانی در مراحل اولیه و زود هنگام، کاربرد گسترده ای پیدا کرده است.     با تشخیص استئوپورزیز و درمان مناسب، بهترین و سریع ترین روش برای بررسی اثر بخشی درمان و پاسخ به درمان اندازه گیری مارکرهای  استخوانی پس از 3 ماه از شروع درمان می باشد.

         بیومارکرهای بیوشیمیایی استخوانی شامل مجموعه آزمایش زیر می باشد:

    •  شاخص تجزیه و تخریب بافت استخوانی و کلاژن B- Cross. Lap (CTX)  
    •  شاخص ترمیم استخوان N- Mid  Osteocalcin ( N- Mid.OC )                                 
    •  شاخص و مارکر کارکرداستئوبلاست ها ( سلولهای سازنده بافت استخوانی ): Total  P1Np
    •  شاخص اختصاصی استخوان سازی 

     1,25 . (OH ) Vitamin . D

    Intact PTH( I.PTH)

    Sex Hormon Binding Globulin (SHBG)

    اندازه گیری مارکرهای بیوشیمیایی استخوانی در خون به سرعت می تواند در تشخیص و بررسی اختلالات بافت استخوانی زیر کمک کند

    1.  تشخیص زود هنگام، ترمیم و بازسازی بافت استخوانی( Bone Remodeling)
    2. تشخیص و شناسایی فرآیند تحلیل استخوانی (Bone Resorption)
    3. ارزیابی و بررسی استخوان سازی در بدن ( Bone Formation)
    4.  تشخیص اختلالات استخوان سازی (Bone Disorders)
    5.  تشخیص زود هنگام علل شکست استخوان (Bone Fracture)
    6.  پایش و بررسی پاسخ به درمان بیماران مبتلابه اختلالات استخوان سازی (Drug monitoring & HRT)
    7. تشخیص متاستازهای استخوانی (Bone Metastasis)
    8.  تشخیص اختلالات انهدام استخوان (Bone Loss Condition)
    9.  تشخیص زود هنگام و بررسی سریع پاسخ به درمان استئوپورزیز

     

    پیشگیری از پوکی استخوان

     

    با رعایت موارد زیر می توان سلامت بافت استخوان را تامین نمود و تا حد ممکن از پیشرفت استئوپورزیز جلوگیری نمود:

     

    1.  تنظیم رژیم غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D

     

    2.  تنظیم و کنترل وزن بدن با انجام فعالیت های بدنی مداوم و مناسب

     

    3.  عدم مصرف سیگار و الکل

     

    4.   انجام آزمایش های مربوطه به پوکی استخوان و تشخیص و درمان مناسب

     

    5.   تنظیم و اصلاح شیوه زندگی

     

    6.   مشاوره و مشورت با پزشکان متخصص و تنظیم برنامه و دستور العمل های تغذیه ایی و دارویی مناسب ، هورمون تراپی ، فیزیوتراپی و...

     

    آزمایشهای تشخیص پوکی استخوان  هر روز در آزمایشگاه دکتر نشاط انجام می شود.